Armen zijn arm omdat rijken rijk zijn.
Een getuigenis ...

Enkele jaren geleden waren wij één van de pilootscholen voor (goed)koop onderwijs. Waarom? Omdat we er vanuit gaan dat we als school de armoede niet uit de wereld kunnen helpen maar dat we toch een sleutelpositie innemen om een waardevolle bijdrage te leveren aan de emancipatie van kinderen uit kansarme gezinnen en op die manier ook zorgen voor leerwinst. Concreet stelden we toen vast dat er ( te?) veel activiteiten georganiseerd werden , dat leerlingen vaker afhaakten en dat de kosten voor het fotokopiëren veel te hoog waren. De pedagogische studiedag i.v.m. armoede en onderwijs ( 2005) vergrootte de bewustwording ( meer overleg i.v.m. het organiseren van uitstappen, recto verso kopiëren en niet meer dan nodig, meer bewuste aankoop van handboeken, ….) en betekende ook het begin van de samenwerking tussen verschillende werkgroepen o.a. Proza ( kwaliteitsbewaking) , de pastoraal dragende groep en de GOK- leerkrachten . Door deze samenwerking werd het draagvlak niet alleen breder maar konden diverse vakgroepen zich inzetten voor één project. Want al snel werd duidelijk dat de problemen van kansarme gezinnen verder gaan dan een gebrek aan geld. Andere aspecten van kansarmoede zijn o.a. problematische schoolcarrières, administratieve chaos, werkloosheid, gebroken of verstoorde relaties, interventies van externe hulpverleners, veel verhuizen, stereotiep gedrag, enz.
In september 2007 schreven we ons in voor het project “Jongeren voor jongeren” waarbij het de oorspronkelijke bedoeling was dat “kansrijke” jongeren zich zouden inzetten voor “kansarme” jongeren, niet door een of andere koekenverkoop maar via daadwerkelijke, onbaatzuchtige inzet. Onder begeleiding van Gaby Coucquyt werd regelmatig van gedachten gewisseld en wilden we vooral een traject uittekenen voor de komende jaren. Door de feedback die we van onze leerlingen kreg en was het duidelijk dat dit doel vooralsnog te hoog gegrepen was en dat er nog heel wat werk aan de winkel was om de klassieke vooroordelen weg te werken. Jongeren hebben sowieso weinig interesse voor deze problematiek dus moesten we van koers veranderen en door zeer concrete verhalen en getuigenissen, visueel materiaal de armoedeproblematiek op een geloofwaardige manier bespreekbaar maken. In een volgende fase hebben we vooral materiaal verzameld voor de drie graden: film, toneel, tijdschriftartikels, poëzie, spelmateriaal , ICT enz. Aan informatie geen nood, wel integendeel!
Na de paasvakantie zijn we naar de leerlingen getrokken om interessant materiaal uit te testen. Zo hebben we in de eerste graad het maatschappelijk spel “Block Out” gespeeld. Enige bijsturing is noodzakelijk maar het spel wordt vast en zeker dit schooljaar herhaald!
In de tweede graad gaven de leerlingen commentaar op een aantal stellingen in de PAV-lessen en in de derde graad vroeg ik mijn leerlingen van Secretariaat-talen een commentaar te schrijven op een artikel uit Humo “Armoede in Vlaanderen” ( Humo, 24 februari 2008). Ook het ICT-spel www.patsenco.be verhoogde de betrokkenheid en was voer voor een interessante discussie! Sommige leerlingen vonden bepaalde situaties herkenbaar ( delicaat!) , anderen associeerden armoede met “zwart Afrika” en waren verbaasd over de armoedecijfers in Vlaanderen. Enkelen voelden zich geroepen om daadwerkelijk tot actie over te gaan.
Ondertussen hadden we als “stuurgroep” ook contact genomen met de Wetterse POW ( permanent welzijnsoverleg) en op vrijdagmiddag zijn we enkele keren naar het sociaal restaurant gegaan om te horen waar een samenwerking tussen school en POW mogelijk is. Dit schooljaar krijgt dit concrete vorm!
Tijdens de laatste openschooldag hebben we een kleine stand opgebouwd rond “armoede en onderwijs” en hadden we als blikvanger het mooie gedicht van R.Nasr “Een minimum” kalligrafisch laten uitvergroten door een collega. Daarnaast hebben we ons verdiept in het boek “ De school van de ongelijkheid” van I. Nicaise, N.Hirtt en D. De Zutter ( uitgeverij Epo). Dit is eigenlijk verplichte lectuur voor al wie zich bezighoudt met (on)gelijke kansen in het onderwijs. Wij willen één van de auteurs zeker uitnodigen als gastspreker op een volgende pedagogische studiedag.
De uitdaging voor dit schooljaar bestaat erin alle personeelsleden ( opnieuw) meer bewust te maken van de armoedeproblematiek en het vele materiaal waarover we nu beschikken aan te brengen in alle klassen. Door de 14 extra GOK- uren voor de tweede en derde graad (een nieuw team leerkrachten!) en de financiële ruggensteun van de provincie Oost-Vlaanderen zien we het helemaal zitten!